WEBVTT

00:00.000 --> 00:01.900
Stoję przy szafce z lekami.

00:02.400 --> 00:06.720
W ręku trzymam pudełko, które leży tu od jakiegoś czasu.

00:07.560 --> 00:09.320
Na boku drobny nadruk.

00:09.940 --> 00:14.100
Kilka cyfr, jakieś litery, jeszcze jeden ciąg znaków.

00:15.680 --> 00:17.120
I pytanie za 100 punktów.

00:17.800 --> 00:20.060
Który z tych numerów to data ważności?

00:21.120 --> 00:26.400
Bo jeden wygląda jak data, a drugi też trochę.

00:26.400 --> 00:31.820
Cześć, nazywam się Tomasz Szuster i jestem twórcą aplikacji mojApteczka.

00:31.920 --> 00:36.180
A to co Iza właśnie opisała, to chyba najczęstsza scena przy domowej apteczce.

00:36.600 --> 00:43.060
No właśnie. I to jest ta sytuacja, w której małe literki na pudełku nagle robią dużą różnicę.

00:43.720 --> 00:48.080
Bo chcę wiedzieć tylko jedno, czy temu lekowi nie minął już termin.

00:48.860 --> 00:52.880
Dobra wiadomość jest taka, że oznaczeń na opakowaniu jest naprawdę tylko kilka.

00:53.460 --> 00:55.720
Jak raz wiesz co znaczą, czytasz je w sekundę.

00:55.720 --> 00:58.340
To zaczynamy od tego, co mnie myli najbardziej.

00:59.180 --> 01:01.100
Mam dwa ciągi znaków obok siebie.

01:01.600 --> 01:02.540
Który jest datą?

01:03.040 --> 01:05.680
Daty ważności szukasz pod jednym z trzech opisów.

01:06.000 --> 01:07.380
Albo napis XP.

01:07.840 --> 01:10.400
To angielski skrót używany przy terminie ważności.

01:10.900 --> 01:11.760
Albo po polsku.

01:12.140 --> 01:13.020
Termin ważności.

01:13.420 --> 01:14.800
Albo ważne do.

01:15.160 --> 01:16.720
Czyli wszystkie znaczą to samo.

01:17.220 --> 01:18.120
Dokładnie to samo.

01:18.580 --> 01:22.000
Do kiedy producent zapewnia, że nieotwarty lek trzyma jakość.

01:22.000 --> 01:25.240
I najczęściej zapisane jest to jako miesiąc i rok.

01:25.720 --> 01:26.280
Na przykład.

01:26.920 --> 01:28.600
Czerwiec 2027.

01:29.240 --> 01:31.240
No i tu mam kolejną zagwozdkę.

01:31.840 --> 01:38.240
Skoro jest sam miesiąc, bez konkretnego dnia, to ten termin obowiązuje do kiedy dokładnie?

01:38.760 --> 01:40.020
Do końca tego miesiąca.

01:40.420 --> 01:45.840
Czyli jeśli widzisz czerwiec 2027, to znaczy do 30 czerwca.

01:46.380 --> 01:48.420
Termin obejmuje cały ten miesiąc.

01:48.420 --> 01:49.140
Aha.

01:49.780 --> 01:52.320
A gdyby była pełna data z dniem?

01:52.740 --> 01:54.860
Wtedy obowiązuje dokładnie ta data.

01:55.340 --> 01:56.020
I jeszcze jedno.

01:56.480 --> 01:58.640
Format bywa różny w zależności od kraju.

01:59.200 --> 02:02.220
Czasem rok jest z przodu, czasem nazwa miesiąca po angielsku.

02:02.780 --> 02:07.160
Jak kolejność cyfr jest niejasna, najbezpieczniej przyjąć tę ostrożniejszą wersję.

02:07.620 --> 02:10.620
A w razie wątpliwości po prostu zapytać farmaceuty.

02:10.620 --> 02:20.120
Okej, datę mam, ale obok niej jest ten drugi numer, dłuższy, z literami i cyframi i to on mnie naprawdę gubi.

02:20.880 --> 02:23.320
To jest gwiazda dzisiejszego odcinka.

02:23.940 --> 02:29.440
To numer serii, oznaczany słowem lot albo numer serii albo seria.

02:30.340 --> 02:32.600
Lot? Jak linie lotmicze.

02:33.260 --> 02:36.020
Co innego, chociaż pisze się tak samo.

02:36.580 --> 02:39.800
Tutaj lot to identyfikator partii produkcyjnej.

02:39.800 --> 02:43.780
Wszystkie opakowania zrobione w jednej partii mają ten sam numer.

02:44.580 --> 02:46.480
I do czego to komu potrzebne w domu?

02:47.400 --> 02:48.160
Do dwóch rzeczy.

02:48.780 --> 02:50.180
Pierwsza, wycofania.

02:50.800 --> 02:54.840
Kiedy główny inspektorat farmaceutyczny wstrzymuje albo wycofuje lek,

02:55.320 --> 02:57.340
robi to zwykle dla konkretnej serii.

02:57.860 --> 03:02.740
I wtedy ten numer mówi Ci, czy Twoje opakowanie jest objęte komunikatem, czy nie.

03:03.600 --> 03:04.240
A druga?

03:05.000 --> 03:06.300
Reklamacje i zgłoszenia.

03:06.300 --> 03:11.080
Jak z lekiem jest coś nie tak, farmaceuta najpierw poprosi o numer serii.

03:11.960 --> 03:14.900
Ale, i tu chcę, żebyś powiedział to wprost,

03:15.480 --> 03:19.040
ten numer serii nie ma nic wspólnego z terminem ważności?

03:19.800 --> 03:20.280
Zero.

03:21.020 --> 03:24.440
Numer serii to nie jest data i nie mówi nic o terminie ważności.

03:24.440 --> 03:28.700
Czasem zawiera cyfry, które wyglądają jak rok, ale to przypadek.

03:29.300 --> 03:35.600
Datę ważności poznajesz po słowach exp albo ważne do i po formacie miesiąc rok.

03:36.320 --> 03:40.020
Numer serii po słowie lot albo numer serii tyle.

03:41.020 --> 03:48.040
Daj mi jakiś trik na szybko, bo jak patrzę, to i jedno i drugie wygląda jak losowy ciąg znaków.

03:48.040 --> 03:49.780
Najprostszy trop.

03:50.360 --> 03:53.880
Data zwykle ma ukośnik albo kropkę między dwiema liczbami.

03:54.380 --> 03:56.140
Miesiąc, ukośnik, rok.

03:56.840 --> 04:03.700
Numer serii to częściej dłuższy ciąg, w którym litery mieszają się z cyframi, bez tego rozdzielenia na miesiąc i rok.

04:04.100 --> 04:09.600
Czyli kropka albo ukośnik między dwiema liczbami to wskazówka, że to data.

04:09.600 --> 04:11.920
W większości przypadków tak.

04:12.440 --> 04:14.960
A jak dalej nie masz pewności, szukasz słowa.

04:15.600 --> 04:18.320
Exp przy dacie, lot przy serii.

04:18.760 --> 04:19.760
Słowo rozstrzyga.

04:20.640 --> 04:23.580
No dobra, ale ja teraz słucham i myślę,

04:24.180 --> 04:28.340
ja nie będę z każdego pudełka przepisywać tych dat do żadnej aplikacji.

04:28.700 --> 04:29.600
Naprawdę nie.

04:29.720 --> 04:31.540
I masz rację, że to byłoby żmudne.

04:32.100 --> 04:34.740
Dlatego dat ważności nie przepisujesz ręcznie.

04:35.140 --> 04:38.000
W aplikacji mojApteczka fotografujesz opakowanie.

04:38.000 --> 04:39.360
I co się dzieje?

04:39.840 --> 04:44.080
Aplikacja odczytuje ze zdjęcia m.in. nazwę i właśnie datę uważności.

04:44.580 --> 04:47.800
A dane porównuje z oficjalnym rejestrem produktów reczniczych.

04:48.340 --> 04:51.480
Czyli nie wpisujesz palcem tego, co i tad jest na pudełku.

04:52.060 --> 04:52.500
A potem?

04:53.100 --> 04:57.580
Bo daty mam zebrane, ale dalej muszę sama pamiętać, której się kończy.

04:58.240 --> 04:58.440
Nie.

04:58.820 --> 05:00.300
Aplikacja pokazuje to kolorami.

05:00.840 --> 05:02.700
Zielony, termin jeszcze odległy.

05:03.220 --> 05:05.260
Pomarańczowy, termin się zbliża.

05:05.680 --> 05:08.000
Czerwony, kończy się albo już minął.

05:08.000 --> 05:13.700
Przegład terminów to wtedy rzut oka na listę, a nie wyciąganie każdego pudełka z szafki.

05:14.340 --> 05:14.760
Czekaj.

05:15.080 --> 05:20.000
To skoro tak ładnie czyta to zdjęcie, to czyta też ten numer serii, ten lot?

05:20.660 --> 05:20.940
Nie.

05:21.320 --> 05:22.440
I tu chcę być uczciwy.

05:22.440 --> 05:25.320
Aplikacja nie odczytuje numeru serii ze zdjęcia.

05:25.740 --> 05:30.400
Skupia się na dacie ważności, bo to ona jest ważna w codziennym porządkowaniu apteczki.

05:31.000 --> 05:31.440
Okej.

05:31.640 --> 05:33.060
To akurat brzmi uczciwie.

05:33.560 --> 05:37.420
Bo większość rzeczy próbuje Ci wmówić, że robi wszystko.

05:38.320 --> 05:41.020
Wolę powiedzieć, czego nie robi, niż obiecać za dużo.

05:41.660 --> 05:44.600
Numer serii przydaje Ci się w jednym konkretnym momencie.

05:45.020 --> 05:46.400
Przy komunikacie o wycofaniu.

05:46.400 --> 05:49.600
I wtedy patrzysz na opakowanie, nie na aplikację.

05:50.220 --> 05:51.420
To teraz druga strona.

05:51.880 --> 05:53.200
Powiedziałeś pudełko.

05:53.740 --> 05:56.380
Ale ja czasem mam już tylko sam blister.

05:56.720 --> 05:57.920
Tym folię z tabletkami.

05:58.620 --> 06:03.400
I to jest ważne, bo te same dane są w kilku miejscach, ale nie wszędzie tak samo czytelne.

06:04.280 --> 06:06.580
Na pudełku data jest największym drukiem.

06:06.860 --> 06:07.980
Najłatwiej ją obczytać.

06:08.600 --> 06:13.180
Na blistrze bywa wytłoczona albo nadrukowana przy zgrzewie drobnym drukiem.

06:13.600 --> 06:15.380
Czasem trzeba ją łapać pod światło.

06:15.380 --> 06:19.320
No i mam paski tabletek, na których nic nie widać.

06:19.520 --> 06:21.380
Stąd prosta zasada porządkowania.

06:21.960 --> 06:26.200
Jeśli wyrzucasz pudełko, najpierw sprawdź, czy data jest czytelna na samym blistrze.

06:26.740 --> 06:27.760
Bardzo często nie jest.

06:28.200 --> 06:30.920
I wtedy zostajesz z tabletkami nie wiadomo jak starymi.

06:31.480 --> 06:35.040
To jeden z głównych powodów, dla których w domach zbierają się leki bez wieku.

06:35.640 --> 06:37.440
Mam takich w szufladzie kilka.

06:38.040 --> 06:38.620
Klasyk.

06:39.060 --> 06:39.620
Każdy ma.

06:39.620 --> 06:46.560
Ale teraz powiedz mi o czymś, czego jak się ostatnio okazało, w ogóle na pudełku nie ma.

06:47.080 --> 06:51.100
Bo otworzyłam Basi syrop i nagle nie wiedziałam od kiedy go mam.

06:51.560 --> 06:53.140
I to jest najważniejsza część dzisiaj.

06:53.560 --> 06:57.960
Po termin ważności z pudełka dotyczy leku zamkniętego w oryginalnym opakowaniu.

06:58.340 --> 07:01.160
A po otwarciu sytuacja potrafi się zmienić.

07:01.160 --> 07:02.160
To znaczy?

07:02.780 --> 07:06.760
Niektóre leki po otwarciu mają krótszy okres przydatności niż data na pudełku.

07:07.260 --> 07:10.680
Klasyka to krople do oczu, syropy, niektóre rzeczy z lodówki.

07:11.100 --> 07:11.840
I teraz uwaga.

07:12.200 --> 07:16.220
Informacji zużyć w ciągu tylu, a tylu po otwarciu nie ma na pudełku.

07:16.660 --> 07:18.920
Ona jest w ulotce, w sekcji o przechowywaniu.

07:19.440 --> 07:20.780
No to mam ją z ulotki.

07:21.280 --> 07:24.560
Ale i tak jest jedna rzecz, której żadna ulotka mi nie powie.

07:25.020 --> 07:25.900
Kiedy otworzyłaś?

07:26.440 --> 07:27.040
Właśnie.

07:27.580 --> 07:29.640
Datę otwarcia zna tylko mój dom.

07:29.640 --> 07:34.880
Syrop Basi otworzyłam ja w jakąś środę, której już nie pamiętam.

07:35.340 --> 07:37.740
I dlatego warto wyrobić sobie jeden mały nawyk.

07:38.160 --> 07:40.980
Otwierasz krople albo syrop, zapisz datę otwarcia.

07:41.500 --> 07:43.060
Może być długopisem na etykiecie.

07:43.440 --> 07:45.560
Albo w notatce przy danym leku w aplikacji.

07:46.020 --> 07:47.800
Czyli aplikacja ma na to miejsce?

07:48.480 --> 07:48.700
Ma.

07:49.260 --> 07:51.580
Datę otwarcia dopisujesz w notatce przy leku.

07:51.920 --> 07:55.180
Tam, gdzie zawsze ją znajdziesz, a nie na karteczce, która zaraz zginie.

07:55.180 --> 07:59.300
A potem po prostu porównujesz ją z okresem z ulotki, zamiast zgadywać.

07:59.640 --> 08:02.260
I tu chyba znowu cię złapię na uczciwości.

08:02.900 --> 08:07.980
Aplikacja sama nie policzy mi, jaki jest okres ważności tego syropu po otwarciu.

08:08.100 --> 08:08.700
Nie policzy.

08:09.100 --> 08:10.680
I dobrze, żeby tego nie udawała.

08:11.280 --> 08:16.820
Ten okres po otwarciu jest w ulotce konkretnego produktu, nie na pudełku i nie w aplikacji.

08:16.820 --> 08:21.320
Aplikacja przechowuje twoją notatkę, a terminy ważności pokazuje kolorami.

08:21.580 --> 08:23.420
Nie ocenia, czy lek jeszcze zadziała.

08:23.880 --> 08:25.580
To jeszcze jeden scenariusz z życia.

08:26.380 --> 08:29.060
U nas leki trafiają do apteczki z różnych źródeł.

08:29.340 --> 08:35.100
Coś kupię ja, coś przyniesie moja teściowa Elżbieta, coś zostaje po przeziębieniu Leona.

08:35.600 --> 08:37.960
I wtedy łatwo odrugie pudełko tego samego leku.

08:38.280 --> 08:41.460
Często z innym numerem serii i inną datą ważności.

08:41.460 --> 08:47.280
Aplikacja zwraca na to uwagę, patrząc na substancję czynną, a nie tylko na nazwę z pudełka.

08:47.420 --> 08:49.200
Zanim kupisz trzecie opakowanie.

08:49.840 --> 08:52.220
O tym był zresztą cały wcześniejszy odcinek.

08:52.460 --> 08:54.000
Dwa opakowania w szufladzie.

08:54.440 --> 08:54.980
Dokładnie.

08:55.420 --> 08:58.420
Dziś domykamy to od strony tego, co napisane na pudełku.

08:58.960 --> 09:02.060
To zróbmy krótką ściągę na koniec, bo lubię konkret.

09:02.500 --> 09:02.840
Lecę.

09:03.540 --> 09:06.280
EXP. Ważne do. Termin ważności.

09:06.280 --> 09:07.740
To data ważności.

09:08.060 --> 09:11.340
Sam miesiąc i rok znaczy ważny do końca tego miesiąca.

09:11.880 --> 09:18.060
Lot. Numer serii. To numer partii. Do wycofań i reklamacji. To nie jest data.

09:18.600 --> 09:23.100
Na blistrze dane bywają nieczytelne. Przepisz datę z pudełka, zanim je wyrzucisz.

09:23.700 --> 09:30.080
Data otwarcia nie jest na opakowaniu. Zapisz ją sama. A okres po otwarciu sprawdź w ulotce.

09:30.580 --> 09:37.460
I tyle. Czytanie opakowania to drobna umiejętność, ale właśnie z takich drobiazgów składa się apteczka, której można ufać.

09:37.460 --> 09:42.460
Taka, w której wiesz co masz, co jest jeszcze ważne i czego nie musisz dokupować.

09:42.460 --> 09:51.860
A jeśli chcesz to ogarnąć bez ręcznego przepisywania dat ważności z każdego pudełka, link do aplikacji mojApteczka jest w opisie odcinka.

09:51.860 --> 09:58.760
Aplikacja jest darmowa i działa offline. To narzędzie do prowadzenia domowej apteczki, nie do podejmowania decyzji medycznych.

09:58.980 --> 10:01.080
Od tych jest lekarz i farmaceuta.

10:01.240 --> 10:02.860
I jeszcze jedna rzecz, zanim się rozstaniemy.

10:03.700 --> 10:06.780
Ten podcast jest tworzony z udziałem sztucznej inteligencji.

10:07.120 --> 10:15.440
Dialog napisałem ja, ale głosy, które słyszycie, mój i Izy, to klony AI wygenerowane na podstawie naszych prawdziwych próbek.

10:15.440 --> 10:22.280
Mówimy o tym wprost, bo uważamy, że to powinno być standardem w każdym podcaście robionym tą metodą.

10:22.740 --> 10:26.040
Pełne informacje w opisie podcastu i każdego odcinka.

10:26.320 --> 10:31.300
A jak następnym razem znowu będę stała nad pudełkiem i nie wiedziała, co z nim zrobić?

10:31.460 --> 10:33.620
To już będziesz wiedziała. Do usłyszenia.

10:34.380 --> 10:35.160
Do usłyszenia.