WEBVTT

00:00.260 --> 00:06.060
Wracamy z plaży. Cały dzień w słońcu. Samochód stał na parkingu od rana.

00:06.640 --> 00:12.220
Otwieram schowek, a tam paracetamol, który wróciłam miesiąc temu na wszelki wypadek.

00:12.800 --> 00:20.060
Opakowanie ciepłe, blister trochę miękki i stoję z tym w ręku i myślę, to jeszcze w ogóle działa?

00:23.200 --> 00:27.880
Cześć, nazywam się Tomasz Szuster i jestem twórcą aplikacji mojApteczka.

00:27.880 --> 00:34.840
A to, co przed chwilą usłyszeliście, to całkiem realny letni problem, o którym prawie nikt nie myśli przez resztę roku.

00:35.480 --> 00:41.020
No właśnie, prawie nikt. Bo zimą leki leżą sobie w szafce i jest spokój.

00:41.600 --> 00:46.220
A latem nagle mam je w aucie, w torbie plażowej, na parapecie w kuchni.

00:46.700 --> 00:51.760
I to jest sedno. Lek najlepiej czuje się tam, gdzie chłodno, sucho i ciemno.

00:51.920 --> 00:54.900
A latem takich miejsc w domu jest mniej niż się wydaje.

00:54.900 --> 00:59.380
Dobra, ale powiedz mi szczerze. Ten mój paracetamol ze schowka.

00:59.860 --> 01:02.220
Naprawdę kilka godzin w aucie robi różnicę?

01:02.740 --> 01:04.480
Przecież to tylko kilka godzin.

01:05.000 --> 01:06.900
Problem w tym, że nie doceniamy skali.

01:07.260 --> 01:13.380
Wnętrze auta zaparkowanego w słońcu w upalny dzień potrafi nagrzać się grubo powyżej 50 stopni.

01:13.520 --> 01:16.420
A schowek czy półka pod tylną szybą jeszcze bardziej.

01:16.980 --> 01:18.780
To nie jest kilka stopni ponad normy.

01:19.060 --> 01:21.840
To zupełnie inny świat niż szafka w przedpokoju.

01:21.840 --> 01:26.160
50 stopni. To faktycznie brzmi jak mały piekarnik.

01:26.720 --> 01:30.700
Bo nim jest. I ta sama historia to ciemna torba plażowa na piasku.

01:31.000 --> 01:35.240
Parapet od strony południowej, półka nad kuchenką, gdzie dochodzi para z gotowania.

01:35.800 --> 01:39.380
Wszędzie tam leki spędzają godziny, a my o tym nie myślimy.

01:39.920 --> 01:42.980
Okej, ale co się właściwie dzieje z lekiem w takim upale?

01:43.540 --> 01:46.500
Bo dla mnie tabletka to tabletka. Wygląda tak samo.

01:46.500 --> 01:51.820
I to jest najważniejsze zdanie w całym odcinku. Wygląda tak samo, ale nie jest taka sama.

01:52.420 --> 01:54.500
Wysoka temperatura przyspiesza rozkład chemiczny.

01:55.280 --> 01:59.660
Im cieplej, tym szybciej zachodzą reakcje, które zużywają substancję czynną.

02:00.180 --> 02:05.360
Dla części leków to znaczy, że powoli tracą skuteczność jeszcze zanim minie data na pudełku.

02:05.440 --> 02:09.000
Czekaj, to znaczy, że ta data ważności może kłamać?

02:09.380 --> 02:12.600
Nie kłamie, ale ma jeden warunek, o którym rzadko myślimy.

02:12.600 --> 02:20.780
Data ważności to obietnica producenta, że lek zachowa jakość do konkretnego dnia, pod warunkiem, że przechowujesz go prawidłowo.

02:21.340 --> 02:25.600
Na ulotce jest zdanie w rodzaju przechowywać w temperaturze poniżej 25 stopni.

02:26.520 --> 02:30.600
To nie jest sugestia, to warunek, w jakim producent przebadał trwałość tego leku.

02:31.220 --> 02:37.080
Czyli jak lek spędzi tydzień w rozgrzanej torbie, to na tej dacie nie ma już co polegać.

02:37.240 --> 02:40.820
Dokładnie. Termin ważności zakłada prawidłowe przechowywanie.

02:40.820 --> 02:44.960
Złamiesz ten warunek, a data nie daje już takiej samej gwarancji jakości.

02:45.400 --> 02:48.200
I to jest właśnie moment, w którym mojApteczka może pomóc.

02:48.620 --> 02:53.600
Bo przy karcie leku masz dostęp do jego ulotki, a w niej osobną sekcję przechowywanie.

02:54.140 --> 02:56.600
Nie musisz szukać w internecie, jak trzymać dany lek.

02:56.940 --> 02:58.120
Masz to od razu przy nim.

02:58.460 --> 03:00.960
No dobrze, ale to mi otwiera kolejne pytanie.

03:00.960 --> 03:06.300
Bo teraz brzmi to tak, jakbym miała pilnować temperatury każdej tabletki.

03:07.000 --> 03:10.300
Skąd ja mam wiedzieć, który lek jest wrażliwy, a który nie?

03:10.820 --> 03:13.780
Mam wszystko wrzucać do lodówki na wszelki wypadek?

03:13.980 --> 03:17.560
To najczęstszy błąd. I proszę, akurat tego nie rób.

03:17.840 --> 03:20.220
Serio? Bo mnie się to wydaje logiczne.

03:20.720 --> 03:22.580
Gorąco szkodzi, to chłodzę.

03:22.920 --> 03:25.520
Większość leków przechowuje się w temperaturze pokojowej.

03:26.000 --> 03:29.520
Do lodówki wkładasz tylko te, których ulotka wprost tego wymaga.

03:29.520 --> 03:34.060
Bo niepotrzebne chłodzenie i wilgoć w lodówce też potrafią lekowi zaszkodzić.

03:34.440 --> 03:37.300
Zamiast uczyć się listy nazw, patrz na dwie rzeczy.

03:37.780 --> 03:40.080
Postać leku i to, co mówi ulotka.

03:40.340 --> 03:43.000
To daj mi te postacie, o które mam się martwić.

03:43.240 --> 03:46.960
Najpilniejsze są leki, które na ulotce mają wąski, niski zakres.

03:47.100 --> 03:49.200
Na przykład od 2 do 8 stopni.

03:49.860 --> 03:53.980
Jeśli producent każe trzymać coś w chłodni, to znaczy, że jest z założenia wrażliwe.

03:53.980 --> 03:59.080
Potem syropy i zawiesiny, bo płynne postacie po otwarciu łatwiej się psują.

03:59.720 --> 04:03.180
Czopki, które są zaprojektowane tak, żeby topić się w temperaturze ciała,

04:03.640 --> 04:06.400
więc w upale zmieniają postać jeszcze w opakowaniu.

04:06.960 --> 04:09.080
Aerozole i inhalatory pod ciśnieniem.

04:09.620 --> 04:13.120
No i plastry, żele, kremy, gdzie nośnik może się rozdzielić.

04:13.540 --> 04:15.240
To jest całkiem długa lista.

04:15.820 --> 04:17.500
Dlatego nie każe Ci jej zapamiętywać.

04:17.760 --> 04:18.620
Wystarczy zasada.

04:18.620 --> 04:22.120
Jeśli lek jest płynny, tłusty, pod ciśnieniem,

04:22.120 --> 04:25.900
albo ma na ulotce wymóg chłodni, potraktuj go latem poważniej.

04:26.280 --> 04:27.940
A konkret sprawdź w ulotce.

04:28.620 --> 04:31.080
Ok. A teraz najtrudniejsze pytanie.

04:32.040 --> 04:36.080
Załóżmy, że mój paracetamol jednak przeleżał ten dzień w aucie.

04:36.680 --> 04:38.860
Jak ja mam poznać, czy jeszcze się nadaje?

04:39.380 --> 04:41.300
I tu muszę być z Tobą całkowicie szczery,

04:41.620 --> 04:44.080
bo to jest reguła, która działa tylko w jedną stronę.

04:44.720 --> 04:47.300
Jeśli widzisz zmianę, to sygnał, żeby lek odstawić.

04:47.580 --> 04:49.940
Czopek, który się rozpuścił i zastygł na nowo,

04:50.340 --> 04:51.800
tabletka o zmienionym kolorze,

04:51.800 --> 04:53.480
syrop, który się rozwarstwił,

04:53.820 --> 04:55.000
krem, który się rozdzielił,

04:55.160 --> 04:56.060
spuchnięty blister.

04:56.700 --> 04:58.660
Widzisz coś takiego? Nie kombinujesz.

04:58.960 --> 05:00.740
Odkładasz i pytasz farmaceutę.

05:01.060 --> 05:02.340
A jak nic nie widać?

05:02.940 --> 05:04.040
To najważniejsza część.

05:04.680 --> 05:06.160
To, że lek wygląda w porządku,

05:06.320 --> 05:08.120
wcale nie znaczy, że jest w porządku.

05:08.660 --> 05:10.340
Utrata skuteczności po przegrzaniu

05:10.340 --> 05:12.800
bardzo często nie zostawia żadnego widocznego śladu.

05:13.780 --> 05:17.060
Więc jeśli wiesz, że lek spędził długie godziny w gorącym aucie,

05:17.500 --> 05:19.460
sam wygląd nie jest dobrym doradcą.

05:19.460 --> 05:22.700
Wtedy pytasz w aptece, zamiast zdawać się na własne oko.

05:23.060 --> 05:24.840
Czyli aplikacja mi tego nie powie?

05:24.940 --> 05:25.400
Nie powie.

05:25.720 --> 05:26.840
I chcę to powiedzieć wprost.

05:27.040 --> 05:27.580
Po to ważne.

05:27.960 --> 05:29.460
mojApteczka nie mierzy temperatury.

05:30.380 --> 05:32.280
Nie wie, gdzie fizycznie leży twój lek.

05:32.740 --> 05:35.560
Nie wykryje, że opakowanie spędziło dzień w rozgrzanym aucie

05:35.560 --> 05:39.020
i nie oceni, czy lek po przegrzaniu nadaje się do użycia.

05:39.420 --> 05:41.620
To nie jest czujnik ani doradca medyczny.

05:41.960 --> 05:43.620
To narzędzie do organizacji.

05:43.620 --> 05:45.180
Wiesz co, ok.

05:45.880 --> 05:47.360
To akurat brzmi uczciwie.

05:47.360 --> 05:49.720
Bo większość aplikacji robi odwrotnie.

05:49.920 --> 05:51.940
Udają pewność, której nie mają.

05:52.440 --> 05:54.360
Bo ocena, czy konkretny lek jest jeszcze bezpieczny,

05:55.160 --> 05:57.060
należy do farmaceuty albo lekarza.

05:57.560 --> 05:59.040
Aplikacja pomaga w czymś innym.

05:59.380 --> 06:01.300
Pomaga zapanować nad tym, co masz,

06:01.600 --> 06:02.800
kiedy to traci ważność

06:02.800 --> 06:04.360
i gdzie to trzymasz.

06:04.400 --> 06:07.320
To pokaż mi konkretnie, jak to wygląda latem.

06:07.660 --> 06:08.900
Bo teoria teorią.

06:08.900 --> 06:10.700
Weźmy twój wyjazd na działkę.

06:11.060 --> 06:11.960
Miejsce sezonowe.

06:12.180 --> 06:13.360
Nagrzane, wilgotne.

06:13.780 --> 06:15.900
Leki potrafią tam leżeć od zeszłego lata.

06:16.280 --> 06:18.020
Przyjeżdżasz i robisz przegląd.

06:18.600 --> 06:20.080
W aplikacji Alerty Terminów

06:20.080 --> 06:22.780
kolorem pokazują, którym lekom kończy się ważność

06:22.780 --> 06:24.720
i zbierają je w jednym miejscu.

06:25.140 --> 06:26.040
Czerwony to pilne,

06:26.480 --> 06:27.280
żółty na oku,

06:27.640 --> 06:28.380
zielony spokój.

06:28.820 --> 06:31.040
Jednym rzutem oka widzisz, czym się zająć.

06:31.500 --> 06:32.840
A to, gdzie co trzymam?

06:33.340 --> 06:35.380
Bo u mnie część leków jest w lodówce,

06:35.560 --> 06:36.580
część w szafce,

06:36.580 --> 06:38.320
a jak przyjeżdżają dziadkowie,

06:38.700 --> 06:39.900
to już w ogóle nie wiem,

06:40.100 --> 06:41.340
kto co gdzie położył.

06:41.660 --> 06:42.720
Do tego są dwie rzeczy.

06:43.080 --> 06:44.620
Po pierwsze, przy każdym leku

06:44.620 --> 06:45.820
możesz dopisać notatkę.

06:46.020 --> 06:46.400
Na przykład,

06:46.760 --> 06:47.600
trzymam w lodówce

06:47.600 --> 06:49.480
albo pojechał na działkę.

06:49.980 --> 06:51.440
To informacja organizacyjna,

06:51.540 --> 06:53.340
która pomaga trzymać jedną wersję

06:53.340 --> 06:54.420
zamiast zgadywać.

06:55.000 --> 06:55.480
Po drugie,

06:55.840 --> 06:57.280
możesz grupować leki tak,

06:57.500 --> 06:58.880
jak faktycznie leżą w domu.

06:59.220 --> 07:00.240
Osobno te z lodówki,

07:00.600 --> 07:01.520
osobno te z szafki.

07:01.980 --> 07:03.300
Wtedy szybciej porównasz to,

07:03.300 --> 07:04.360
co masz w aplikacji,

07:04.680 --> 07:06.560
z tym, co naprawdę leży na półce.

07:06.960 --> 07:08.320
A jak ogaramiam apteczkę

07:08.320 --> 07:09.320
nie tylko swoją,

07:09.560 --> 07:10.320
ale i mojej mamy?

07:10.820 --> 07:11.760
Wtedy przydaje się

07:11.760 --> 07:13.060
wspólny widok apteczki.

07:13.420 --> 07:15.100
Ale to temat na osobny odcinek.

07:15.420 --> 07:16.960
Dziś zostajmy przy upale.

07:17.460 --> 07:17.800
Dobra.

07:18.380 --> 07:20.000
A jak wsiadam do auta z lekami?

07:20.400 --> 07:20.980
Bez teorii.

07:21.080 --> 07:21.480
Konkret.

07:21.640 --> 07:22.320
Nie do schowka

07:22.320 --> 07:23.580
i nie pod tylną szybę.

07:24.280 --> 07:25.100
Torba termiczna

07:25.100 --> 07:26.680
ustawiona w cieniu w kabinie,

07:27.060 --> 07:28.640
żeby izolować leki od gorąca.

07:29.200 --> 07:30.340
A jeśli wieziesz coś,

07:30.440 --> 07:31.340
co wymaga chłodni,

07:31.520 --> 07:33.080
dołóż wkład chłodzący

07:33.080 --> 07:33.700
tylko tak,

07:33.920 --> 07:35.140
żeby nie dotykał opakowania.

07:35.140 --> 07:36.440
I po dojeździe.

07:36.980 --> 07:37.900
Od razu chowasz leki

07:37.900 --> 07:38.760
w chłodne miejsce,

07:39.180 --> 07:40.140
a nie zostawiasz ich

07:40.140 --> 07:41.720
w rozgrzanym aucie na parkingu.

07:42.600 --> 07:43.820
A jak lecę samolotem?

07:44.820 --> 07:45.980
Leki wozisz przy sobie.

07:46.300 --> 07:47.400
W bagażu podręcznym,

07:47.720 --> 07:48.520
nie w nadawanym.

07:49.160 --> 07:51.080
Nadawany potrafi spędzić godziny

07:51.080 --> 07:52.720
na rozgrzanej płycie lotniska

07:52.720 --> 07:53.480
albo w luku,

07:53.660 --> 07:54.880
gdzie temperatura skacze.

07:55.320 --> 07:55.800
Przy sobie

07:55.800 --> 07:57.160
masz nad nimi kontrolę.

07:57.160 --> 07:59.180
A jeśli coś wymaga chłodni,

07:59.560 --> 08:00.980
izolowana torba z wkładem

08:00.980 --> 08:01.780
tylko tak,

08:02.040 --> 08:03.280
żeby lek go nie dotykał

08:03.280 --> 08:04.160
i nie zamarzł.

08:04.880 --> 08:06.360
Wiesz co mnie w tym wszystkim uderza?

08:07.040 --> 08:08.880
Że to nie jest wiedza medyczna.

08:09.280 --> 08:11.000
To po prostu ogarnięcie.

08:11.680 --> 08:12.240
Dokładnie.

08:12.800 --> 08:14.420
Latem wystarczy kilka nawyków.

08:14.700 --> 08:15.160
Chłodno,

08:15.460 --> 08:15.860
sucho,

08:16.160 --> 08:17.460
w oryginalnym opakowaniu,

08:17.880 --> 08:19.220
z dala od auta i słońca.

08:19.620 --> 08:20.680
A w razie wątpliwości

08:20.680 --> 08:21.960
pytanie w aptece.

08:21.960 --> 08:23.900
Apteczka trzymana w ryzach

08:23.900 --> 08:24.740
przez cały rok

08:24.740 --> 08:25.920
najmniej zawiedzie

08:25.920 --> 08:26.740
właśnie wtedy,

08:27.100 --> 08:27.960
kiedy naprawdę jej potrzebujesz.

08:29.080 --> 08:30.620
Na przykład o trzeciej w nocy,

08:30.840 --> 08:32.100
kiedy Basia ma gorączkę,

08:32.540 --> 08:33.900
a Ty szukasz syropu,

08:34.000 --> 08:35.660
który stał tydzień na parapecie.

08:36.240 --> 08:37.480
No właśnie o to chodzi.

08:38.300 --> 08:39.440
Jeśli chcesz spróbować,

08:39.720 --> 08:40.560
link do aplikacji

08:40.560 --> 08:41.340
mojApteczka

08:41.340 --> 08:42.600
jest w opisie odcinka.

08:43.160 --> 08:44.260
Aplikacja jest darmowa

08:44.260 --> 08:45.140
i działa offline.

08:45.840 --> 08:47.520
A jeśli ten odcinek Ci się przydał,

08:47.860 --> 08:48.960
podziel się nim z kimś,

08:49.040 --> 08:50.280
dla kogo letnia apteczka

08:50.280 --> 08:51.640
to jeden wielki chaos.

08:51.960 --> 08:53.900
I jeszcze jedna rzecz,

08:54.020 --> 08:55.020
zanim się rozstaniemy.

08:55.600 --> 08:56.720
Ten podcast jest stworzony

08:56.720 --> 08:58.300
z udziałem sztucznej inteligencji.

08:58.740 --> 09:00.000
Dialog napisałem ja,

09:00.380 --> 09:01.800
ale głosy, które słyszycie,

09:02.080 --> 09:02.840
mój i Izy,

09:03.280 --> 09:04.200
to klony AI

09:04.200 --> 09:05.540
wygenerowane na podstawie

09:05.540 --> 09:06.760
naszych prawdziwych próbek.

09:07.380 --> 09:08.400
Mówimy o tym wprost,

09:08.800 --> 09:09.420
bo uważamy,

09:09.560 --> 09:10.840
że to powinno być standardem

09:10.840 --> 09:11.860
w każdym podcaście

09:11.860 --> 09:12.920
robionym tą metodą.

09:13.580 --> 09:14.440
Pełna informacja

09:14.440 --> 09:15.340
w opisie showu

09:15.340 --> 09:16.460
i każdego odcinka.

09:17.160 --> 09:17.920
Do usłyszenia.

09:18.760 --> 09:19.460
Do usłyszenia.