Odcinek 21 — Lekarz poprosił o jedno. Zbudowałem coś innego
S01:E21

Odcinek 21 — Lekarz poprosił o jedno. Zbudowałem coś innego

•

Episode description

Lekarz zasugerował prostą rzecz: żeby właściciel apteczki mógł oznaczyć lek, na który jest uczulony. Jedno pole, zaznaczasz i tyle. Brzmi rozsądnie — i dokładnie tak by to powstało, gdyby nie jedno pytanie zadane dzień później: a co się dzieje, kiedy do apteczki wchodzi INNE pudełko?

Bo uczulenie ma się do substancji czynnej, nie do opakowania konkretnej marki. Flaga postawiona na jednym pudełku milczałaby, gdy miesiąc później kupisz lek innej firmy z tą samą substancją w środku — czyli dokładnie wtedy, kiedy ostrzeżenie było najbardziej potrzebne. To gorsze niż brak funkcji, bo daje fałszywe poczucie, że ktoś pilnuje.

Ten odcinek jest o tym, jak prośba specjalisty została przetłumaczona na coś innego, niż brzmiała — i o tym, czego ta funkcja nadal NIE robi.

O czym rozmawiamy:

  • Z opakowania na substancję, i dodatkowo na osobę. Domowa apteczka nie należy do jednej osoby. Ostrzeżenie musi wiedzieć, kogo dotyczy, inaczej jest hałasem. Tego wymiaru w pierwotnej prośbie w ogóle nie było — bo lekarz myśli o pacjencie naprzeciwko, a nie o szufladzie, z której korzysta pięć osób.
  • Trzy świadome ograniczenia obecnej wersji, wypowiedziane wprost:
    • Brak reaktywności krzyżowej. Jeśli wpiszesz uczulenie na jedną substancję, aplikacja nie ostrzeże automatycznie o innej, pokrewnej — chyba że ją też wpiszesz osobno. Grupy leków to wiedza kliniczna i tu rozmowa z farmaceutą nie ma zamiennika.
    • Dopasowanie jest heurystyczne. Przy nietypowym zapisie ostrzeżenie może się nie pojawić, a czasem może pojawić się niepotrzebnie.
    • Ostrzegaj, nigdy nie blokuj. Możesz zobaczyć ostrzeżenie i mimo to wydać lek. To celowe: aplikacja, która blokuje, podejmuje decyzję medyczną za człowieka. Ostrzeżenie mówi „sprawdź“. Blokada mówi „nie wolno“. Tylko jedno z tych zdań wolno powiedzieć aplikacji.
  • Błąd, który naprawdę się wydarzył. Przy funkcji działającej per osoba najgroźniejsza klasa pomyłki to przeciek między osobami — uczulenie jednej osoby pokazane przy leku innej. Podstępne, bo aplikacja nadal wygląda na działającą.
  • Działanie niepożądane to nie to samo co pomyłka lekowa. Na zgłaszanie działań niepożądanych jest oficjalna ścieżka i ona działa. Ale pomyłka — wzięcie nie tego leku, podwójna dawka, bo dwie osoby podały — to inna kategoria. Tu lek zadziałał dokładnie tak, jak miał; tylko trafił nie tam, gdzie trzeba.
  • Czego nie udało się znaleźć. Publicznego, systematycznego obrazu tego, co dzieje się przy domowej szufladzie. Można by wziąć statystykę z innego kraju i przemnożyć przez populację — wyglądałoby przekonująco w prezentacji i byłoby zmyślone. Inny system ochrony zdrowia, inny sposób liczenia, inne nawyki.

Postulat odcinka nie brzmi „pobierzcie aplikację“. Brzmi: policzmy to. Ktokolwiek. Choćby po to, żeby okazało się, że problem jest mniejszy, niż się wydaje.

Czego aplikacja NIE robi: nie stawia diagnozy, nie dobiera dawki, nie ocenia, czy lek jest dla Ciebie odpowiedni, i nie mówi, czy przyjąć czy pominąć. Ma sprawić, żebyś wiedział, co masz w domu i o co zapytać. Odpowiedź należy do farmaceuty.

Materiały:

  • Aplikacja mojApteczka: mojapteczka.pl — darmowa, apteczka dostępna także offline
  • W odcinku: uczulenia per osoba i per substancja czynna, ostrzeżenia przy lekach, raport dla lekarza
  • Kontakt: kontakt@mojapteczka.pl

⸻

O AI w tym odcinku. Dialog napisał Tomasz Szuster. Głosy Tomka i Izy to klony AI wygenerowane z prawdziwych próbek głosowych — za zgodą obu osób. Pełna informacja w opisie showu i w outro odcinka. Mówimy o tym wprost, bo uważamy, że to powinno być standardem w każdym podcaście robionym tą metodą.

Download transcript (.vtt)
0:00

Opowiedz mi historię, której nigdy nie opowiedziałeś publicznie.

0:04

O tym, jak lekarz poprosił Cię o funkcję, a Ty jej nie zrobiłeś.

0:09

To brzmi jak zarzut.

0:11

Trochę jest.

0:13

Cześć, nazywam się Tomasz Szuster i jestem twórcą aplikacji mojApteczka.

0:19

A ta historia jest o tym, że czasem najuczciwszą odpowiedzią na prośbę specjalisty

0:24

jest zrobienie czegoś innego niż poprosił.

0:27

I wytłumaczenie dlaczego.

0:28

To od początku. Co powiedział?

0:32

Lekarz zasugerował prostą rzecz.

0:34

Żeby właściciel apteczki mógł oznaczyć lek, na który jest uczulony.

0:38

Jedno pale, zaznaczasz i tyle.

0:41

No i? To brzmi rozsądnie.

0:44

Brzmi rozsądnie i dokładnie tak bym to zrobił, gdybym nie zatrzymał się na dzień.

0:49

Co się stało przez ten dzień?

0:51

Zadałem sobie pytanie. Co się dzieje, kiedy do apteczki wchodzi inne pudełko?

0:56

To znaczy?

0:58

Zaznaczasz uczulenie na konkretnym opakowaniu.

1:01

Miesiąc później kupujesz lek innej firmy.

1:04

Inaczej się nazywa inne pudełko.

1:06

W środku ta sama substancja.

1:09

I aplikacja nic nie mówi.

1:11

Nic nie mówi.

1:12

Bo flaga siedziała na tamtym pudełku, nie na substancji.

1:16

A to jest właśnie ten przypadek, w którym ostrzeżenie było najbardziej potrzebne.

1:20

Czyli funkcja by istniała, wyglądałaby dobrze na liście funkcji.

1:25

I milczałaby dokładnie wtedy, kiedy powinna się odezwać.

1:29

To jest gorsze niż jej brak, bo daje fałszywe poczucie, że ktoś pilnuje.

1:34

To co zrobiłeś zamiast tego?

1:37

Przeniosłem uczulenie z opakowania na substancję czynną.

1:40

I dołożyłem drugi wymiar, którego w pierwotnej prośbie w ogóle nie było.

1:44

Osobę.

1:45

Osobę?

1:47

Bo apteczka w domu nie należy do jednej osoby.

1:50

Uczulenie ma konkretny człowiek.

1:52

Ty, ja, dziecko, babcia.

1:54

Ostrzeżenie musi wiedzieć, kogo dotyczy.

1:57

Inaczej jest hałasem.

1:58

To wydaje się oczywiste, jak tak mówisz.

2:01

Wydaje się oczywiste.

2:02

Potem.

2:03

W prośbie tego nie było, bo lekarz myślał o pacjencie, który siedzi naprzeciwko niego.

2:07

A ja mam do czynienia z szufladą, z której korzysta pięć osób.

2:11

Swoją drogą, wszystko o czym tu mówimy, to faktycznie funkcje w aplikacji mojApteczka.

2:19

To nie jest reklama.

2:21

Kontekst dla jasności.

2:24

Dobra, ale teraz chcę usłyszeć drugą stronę.

2:28

Bo brzmisz, jakbyś to rozwiązał.

2:30

Nie rozwiązałem całego problemu.

2:32

I to jest właściwie ważniejsza część tego odcinka.

2:35

To mów.

2:36

Są trzy rzeczy, których ta funkcja nie robi.

2:39

I wszystkie trzy są zapisane w dokumentacji projektowej jako świadome ograniczenia obecnej wersji.

2:45

Jako granice, o których trzeba mówić głośno.

2:47

Pierwsza.

2:48

Nie ma reaktywności krzyżowej.

2:50

Po ludzku.

2:51

Jeśli wpiszesz uczulenie na jedną substancję, aplikacja nie ostrzeże cię automatycznie o innej, pokrewnej,

2:57

sieba, że ją też wpiszesz osobno.

3:00

Zaraz.

3:01

To jest dość poważne.

3:03

Jest poważne.

3:04

Dlatego mówię o tym w podcaście, a nie tylko w dokumentacji.

3:08

Grupy leków to wiedza kliniczna i nie zbuduję jej sam z bazy nazw.

3:12

To jest dokładnie ten moment, w którym rozmowa z farmaceutą nie ma zamiennika.

3:16

Druga rzecz.

3:17

Dopasowanie substancji jest heurystyczne.

3:20

To znaczy, że przy nietypowym zapisie ostrzeżenie może się nie pojawić,

3:24

a czasem może pojawić się niepotrzebnie.

3:26

Czyli może i przegapić, i przestraszyć.

3:30

Jedno i drugie.

3:31

I znowu.

3:32

Wolę to powiedzieć, niż udawać precyzję, której nie mam.

3:35

A trzecia?

3:37

Trzecia jest najbardziej kontrowersyjna.

3:39

Aplikacja ostrzega, ale nigdy nie blokuje.

3:42

Nie blokuje?

3:44

Czyli mogę zobaczyć ostrzeżenie i mimo to wydać ten lek?

3:48

Możesz.

3:49

Świadomie tak jest zbudowane.

3:51

To wytłumacz, bo na pierwszy rzut oka to brzmi nieodpowiedzialnie.

3:55

Bo nie wiem, w jakiej jesteś sytuacji.

3:57

Może lekarz świadomie zdecydował.

3:59

Może wpis jest nieaktualny.

4:01

Może to była pomyłka przy wpisywaniu.

4:04

Aplikacja, która blokuje, podejmuje decyzję medyczną za człowieka.

4:07

A tego robić nie może.

4:10

Czyli blokada wyglądałaby na bezpieczniejszą, a byłaby przekroczeniem granicy.

4:15

Dokładnie.

4:17

Ostrzeżenie mówi sprawdź.

4:19

Blokada mówi nie wolno.

4:21

Tylko jedno z tych zdań mam prawo powiedzieć.

4:24

Powiedziałeś, że to są zapisane ograniczenia.

4:27

A był jakiś błąd, który naprawdę się wydarzył?

4:31

Był i jest niewygodny.

4:33

Przy funkcji, która jest per osoba, najgroźniejsza klasa błędu to przeciek między osobami.

4:37

To znaczy, że moje uczulenie pokazuje się przy leku Leona?

4:43

Dokładnie to.

4:44

I to nie jest teoretyczne.

4:45

To jest ta klasa pomyłek, którą trzeba było osobno zamykać testami.

4:49

Bo taki błąd jest podstępny.

4:51

Aplikacja nadal działa.

4:53

Nadal coś pokazuje, tylko przypisuje to złej osobie.

4:57

I nikt tego nie zauważy, bo ostrzeżenie wygląda normalnie.

5:01

Wygląda całkowicie normalnie.

5:03

Dlatego przy funkcjach rodzinnych mnie najbardziej nie interesuje, czy coś się wyświetla.

5:07

Interesuje mnie, czy wyświetla się temu, komu trzeba.

5:12

To teraz pytanie, od którego chyba powinniśmy byli zacząć.

5:16

Jak często w polskich domach dochodzi do pomyłek z lekami?

5:21

Nie wiem.

5:22

Jak to nie wiesz?

5:23

Nie znam wiarygodnej polskiej liczby.

5:26

I chcę tu być precyzyjny, bo to są dwie różne rzeczy.

5:29

Jakie dwie?

5:30

Pierwsza to działanie niepożądane leku, czyli lek komuś zaszkodził.

5:34

Na to jest oficjalna ścieżka.

5:36

Pacjent, opiekun albo farmaceuta może to zgłosić.

5:39

To działa i dobrze, że działa.

5:42

A druga?

5:43

Druga to zwykła pomyłka.

5:44

Wzięcie nie tego leku.

5:46

Podwójna dawka, bo dwie osoby podały.

5:48

Podanie dziecku czegoś, co jest dla dorosłych.

5:51

Tulek zadziałał dokładnie tak jak miał, tylko trafił nie tam, gdzie trzeba.

5:55

I tego nie znalazłeś nigdzie zebranego?

5:58

Ja nie znalazłem publicznego, systematycznego obrazu tego, co się dzieje przy domowej szufradzie.

6:04

Mogę się mylić i byłbym zadowolony, gdyby ktoś mi pokazał, że taki obraz jest.

6:09

Czyli nie masz liczby.

6:11

Nie mam.

6:12

I mógłbym teraz zrobić rzecz, którą robi pół branży.

6:15

Wziąć statystykę z innego kraju, przemnożyć przez populację i podać jako polską.

6:20

Wyglądałoby to bardzo przekonująco w prezentacji.

6:23

Ale?

6:24

Ale byłoby zmyślone.

6:25

Inny system ochrony zdrowia, inny sposób liczenia, inne nawyki.

6:30

To nie jest przeliczalne przez liczbę mieszkańców.

6:33

Czyli budujesz funkcję bezpieczeństwa i nie wiesz, ile problemu rozwiązujesz.

6:38

Nie wiem.

6:39

I to jest szczerze najbardziej frustrująca rzecz w tej robocie.

6:42

Nie wiem, ile razy takie ostrzeżenie naprawdę komuś pomogło.

6:46

Bo pomoc polega na tym, że coś się nie stało.

6:49

A tego nie widzę nigdzie zmierzonego.

6:51

To co z tym zrobić?

6:53

Bo nie możesz sam założyć rejestru.

6:54

Nie mogę i nie powinienem.

6:57

Ale mogę powiedzieć głośno, że tej liczby mi brakuje.

7:00

Bo dopóki nie widzę publicznego, systematycznego pomiaru, dopóty łatwo traktować to jak problem, którego nie widać.

7:07

A rzeczy, których nie widać, rzadko dostają programy i pieniądze.

7:11

I to jest ten postulat?

7:13

To jest cały postulat.

7:14

Nie kupcie moją aplikację, tylko policzmy to.

7:18

Ktokolwiek.

7:19

Choćby po to, żeby okazało się, że problem jest mniejszy niż myśla.

7:23

Byłbyś w porządku z takim wynikiem?

7:25

Byłbym w porządku z każdym wynikiem, który jest prawdziwy.

7:29

Nie jestem przywiązany do tego, żeby problem był duży.

7:32

Jestem przywiązany do tego, żeby był znany.

7:34

Ja dorzucę swoje. Po ludzku.

7:37

U nas w domu apteczka to nie jest jedna półka jednej osoby.

7:41

Leon ma 9 lat, Basia 5 i to są zupełnie inne leki.

7:46

Do tego moja mama, która czasem u nas nocuje.

7:48

I to jest ta szuflada, o której mówiłem.

7:51

Nie pacjent, tylko 4 osoby i jedno pudełko na wszystko.

7:54

I dlatego jak mam jakąkolwiek wątpliwość, biorę opakowanie i idę do apteki.

8:01

I to jest właściwa odpowiedź.

8:02

Aplikacja ma Ci przypomnieć, że jest o co zapytać.

8:06

Odpowiedź należy do farmaceuty.

8:09

Jeśli chcesz spróbować, link do aplikacji mojApteczka w opisie odcinka.

8:14

Aplikacja jest darmowa, a Twoja apteczka jest dostępna także offline.

8:18

A jeśli odcinek Ci się podobał, podziel się nim z kimś, kto ogarnia leki dla całej rodziny.

8:24

I jeszcze jedna rzecz, zanim się rozstaniemy.

8:27

Ten podcast jest stworzony z udziałem sztucznej inteligencji.

8:30

Dialog napisałem ja, ale głosy, które słyszycie, mój i Izy, to klony AI wygenerowane na podstawie naszych prawdziwych próbek.

8:38

Mówimy o tym wprost, bo uważamy, że to powinno być standardem w każdym podcaście robionym tą metodą.

8:44

Pełna informacja w opisie showu i każdego odcinka.

8:47

Do usłyszenia.

8:48

Do usłyszenia.